TƯỚNG QUÂN-PHIỆT NGÔ DU

 

 

        Thiếu-Tướng Ngô Du đến nhậm-chức Tư-Lệnh Quân-Đoàn II/Vùng II Chiến-Thuật (về sau là Quân-Khu II) vào cuối tháng 8 năm 1970, thay-thế Trung-Tướng Lữ Lan.

  

        Từ ngày 1/7/1968, Tổng-Thống Nguyễn Văn Thiệu đă ban-hành Sắc-Lệnh số 280a/TT/SL thiết-lập “Kế-Hoạch Phụng-Hoàng” trên toàn-quốc.

        Ngày 16/12/1969, Thủ-Tướng Trần Thiện Khiêm, kiêm Tổng-Trưởng Nội-Vụ, đă kí “Huấn-Thị Điều-Hành Căn-Bản” số 3 với mô-h́nh tổ-chức “Ủy-Ban Phụng-Hoàng” 4 cấp (Trung-Ương, Vùng, Tỉnh, Quận) theo đó th́:

        Ở cấp Trung-Ương, “Ủy-Ban Phụng-Hoàng” do Thủ-Tướng là Chủ-Tịch, Tổng-Giám-Đốc Cảnh-Sát Quốc-Gia làm Tổng-Thư-Kư, với một “Trung-Tâm Thường-Trực” do đại-diện của TGĐ CSQG điều-khiển và đặt trụ-sở tại Tổng-Nha CSQG.

        Ở cấp Vùng (Vùng Chiến-Thuật), “Ủy-Ban Phụng-Hoàng” do Tư-Lệnh VCT làm Chủ-Tịch, Giám-Đốc CSQG làm Tổng-Thư-Kư, với một “Trung-Tâm Thường-Trực” do đại-diện của GĐ CSQG điều-khiển và đặt trụ-sở tại Nha CSQG Vùng…

 

        Do đó, “Ủy-Ban Phụng-Hoàng” ở Vùng II Chiến-Thuật (sau này là) Quân-Khu II, từ cuối năm 1970, do Thiếu- (sau này là Trung-) Tướng Ngô Du làm Chủ-Tịch; Giám-Đốc (sau này là Chỉ-Huy-Trưởng) CSQG làm Tổng-Thư-Kư, với một “Trung-Tâm Thường-Trực” do một đại-diện của GĐ/CHT CSQG điều-khiển và đặt trụ-sở tại Nha/BCH CSQG Vùng/Khu II…

 

        Như thế, về “Ủy-Ban Phụng-Hoàng” ở Quân-Khu II, th́: *Chủ-Tịch là Trung-Tướng Ngô Du, Tư-Lệnh Quân-Đoàn II kiệm Quân-Khu II, mà v́ chiến-sự sôi-động, nên ông phải ưu-tiên và thường-xuyên làm việc với Quân-Đoàn mà trụ-sở đóng tại Pleiku;

*Tổng-Thư-Kư là Đại-Tá Cao Xuân Hồng, Giám-Đốc/CHT CSQG Khu II, mà trụ-sở đóng tại Nha-Trang;

*“Trung-Tâm Thường-Trực” đặt văn-pḥng tại trụ-sở Nha/BCH CSQG Khu II ở Nha-Trang;

*Ngoài ra, c̣n có một “Trung-Tâm Huấn-Luyện Phụng-Hoàng Quân-Khu II” cũng nằm tại Nha-Trang; v.v…

 

        Với hiện-trạng đó, trong thời-gian qua, dưới thời Trung-Tướng Lữ Lan, mọi việc đă trôi tṛn. 

Nhưng với Trung-Tướng Ngô Du th́ t́nh-h́nh lại khác.

*

        Tháng 4 năm 1971, binh-lực Hoa-Kỳ tham-chiến tại Việt-Nam phải yảm quân-số, từ 543,500 xuống c̣n 270.000; viên tướng cố-vấn cho Quân-Đoàn II cũng rời nhiệm-sở mà về Mỹ. 

Ô. John Paul Vann, một cựu trung-tá Hoa-Kỳ, nay là nhân-vật dân-sự, Giám-Đốc Cơ-Quan CORDS Vùng II ở Nha-Trang, được cử làm Tư-Lệnh Cơ-Quan MAC-V Quân-Khu II [sáp-nhập 2 cơ-quan MAC-V và CORDS thành một Bộ Tư-Lệnh MAC-CORDS Quân-Khu II], kiêm cố-vấn Quân-Đoàn II cho Trung-Tướng Ngô Du:

        Một viên-chức dân-sự Mỹ làm cố-vấn cho một tướng-lănh Việt-Nam trong thời buổi chiến-tranh!

 

        Nhân-vật dân-sự John Paul Vann, cố-vấn QĐII/QKII, đ̣i thay-thế hai viên tướng tư-lệnh các Sư-Đoàn 22 và 23 của Việt-Nam dưới quyền Trung-Tướng Ngô Du, khiến các Chuẩn-Tướng Lê Ngọc Triển và Vơ Văn Cảnh phải từ-chức, và Trg-Tg Ngô Du phải nhượng-bộ thêm một phần bằng cách bổ-nhiệm một trong hai đại-tá mà Ô. Vann đề-nghị, là Đại-Tá Lư Ṭng Bá làm tư-lệnh Sư-Đoàn 23 Bộ-Binh.  V.v…

 

        John Paul Vann đă nhiều lần cứu nguy các đơn-vị chiến-đấu của VNCH.  Một thí-dụ: ông gọi các phi-tuần của Không-Lực Hoa-Kỳ cất cánh từ Thái-Lan bay qua oanh-kích liên-tục quanh căn-cứ Delta của Nhảy Dù Việt-Nam lúc bị sư-đoàn 320 của cộng-quân vây-hăm.  Chiều ngày 3/1/1972, Nhảy Dù của ta đă cạn-kiệt đạn-dược, thuốc-men, nước uống; trực-thăng Chinook bị địch bắn rơi không thể đến tiếp-tế được; thế mà John Paul Vann đă đích-thân lái chiếc trực-thăng loại nhỏ OH-58 Kiowa [loại mới nhất của quân-đội Hoa-Kỳ] nhào vào căn-cứ Delta để cho Trung-Úy Huỳnh Văn Cai (tùy-viên, cùng bay theo) đạp từng thùng đạn, thuốc, nước xuống cho quân ta, mặc dù súng pḥng-không của địch tới-tấp bắn lên.  Chuẩn-Tướng George Wear, tư-lệnh-phó, và Đại-Tá Joseph Pizzi, tham-mưu-trưởng dưới quyền của Ô. Vann đă phải thốt lên: “Thật là điên-rồ!”

         Trung-Tướng Ngô Du không thể có được hành-động quả-cảm phi-trường như John Paul Vann.

        Trước mắt ba quân, “vơ tướng” Ngô Du đă có phần nào lép vế trước viên cố-vấn dân-sự của ḿnh, tức “văn-tướng” John Paul Vann.

 

         Ngoài việc John Paul Vann cũng chỉ-huy các lực-lượng quân-sự Mỹ c̣n chiến-đấu trên các mặt trận tại Quân-Khu II, nhân-vật dân-sự này c̣n đồng-thời chỉ-đạo “Ủy-Ban Phụng-Hoàng” [trong Chương-Tŕnh “B́nh-Định & Phát-Triển”] Khu II, mà Tổng-Thư-Kư, Đại-Tá Cao Xuân Hồng, CHT/CSQG Khu II, là một sĩ-quan Cảnh-Sát; Trung-Tâm-Trưởng “Trung-Tâm Thường-Trực Ủy-Ban Phụng-Hoàng” cũng là một sĩ-quan Cảnh-Sát; và Trung-Tâm-Trưởng “Trung-Tâm Huấn-Luyện Phụng-Hoàng Quân-Khu II” cũng là một sĩ-quan Cảnh-Sát; tất cả đều là viên-chức dân-sự.

        Các viên-chức Phụng-Hoàng dân-sự này đều làm việc tại Nha-Trang; các học-viên thuộc các cơ-quan Thông-Tin, Chiêu-Hồi, Xây-Dựng Nông-Thôn, Dân-Ư-Vu, Diệt-Trừ Sốt Rét, v.v… cũng như các đơn-vị Pḥng 2, Pḥng 3, Pḥng 5; và các sĩ-quan binh-lực Hoa-Kỳ cố-vấn cho Phụng-Hoàng Quân-Khu II, v.v… tất cả đều ở dưới quyền của phía dân-sự, và ở phố biển; Trung-Tướng Ngô Du ở đồi núi Pleiku không hề thấy mặt một ai [ngoại-trừ Đại-Tá CSQG Cao Xuân Hồng, lâu lâu mới gặp một lần], nói ǵ chỉ-huy họ, trong lúc ḿnh là Chủ-Tịch của cái tổ-chức “Ủy-Ban Phụng-Hoàng” này.

 

*

ĐẠI-TÁ NGUYỄN HỮU MẠI

 

        Chưa nói đến chính-lược “Cảnh-Sát-Hóa” nằm trong chương-tŕnh “Việt-Nam-Hóa”, mặc dù các viên-chức chủ-chốt của “Ủy-Ban Phụng-Hoàng” chỉ tuân-thủ và chấp-hành mệnh-lệnh của Cấp Trên, nhưng Trung-Tướng Ngô Du muốn ḿnh là Đại-Biểu Chính-Phủ ở một Vùng phải cầm-nắm trực-tiếp, cụ-thể, và hợp-í hơn trong tay ḿnh mọi cơ-quan hành-chánh/dân-sự cấp Vùng/Khu [thuộc các Bộ về hệ-thống hàng dọc], tối-thiểu và bắt đầu là các vấn-đề liên-quan đến “Ủy-Ban Phụng-Hoàng” Quân-Khu II.

  

        Sự ḱ-thị nổi bật nhất là trường-hợp Tổng-Thư-Kư căn-cứ vào tờ tŕnh của các Thanh-Tra Phụng-Hoàng cấp Quân-Khu đi thanh-tra các Trung-Tâm Phụng-Hoàng cấp Tỉnh, nhất là cấp Quận, rồi lập thống-kê thành-quả hoạt-động kèm với nhận-xét phân-loại ưu/khuyết A, B, C, tŕnh lên Chủ-Tịch là Trung-Tướng Ngô Du để xin ông kí vào báo-cáo định-ḱ, gửi về Trung-Ương.

        Theo nguyên-tắc th́ Phụng-Hoàng Trung-Ương có đề ra những đợt thi-đua vô-hiệu-hóa hoặc tê-liệt-hóa hạ-tầng cơ-sở Việt-Cộng, mà Trung-Tâm Phụng-Hoàng nào bị cấp Quân-Khu liệt vào hạng C th́ sẽ bị khiển-trách.  Trung-Tâm bị chê, và Trung-Tâm-Trưởng liên-hệ bị phạt.  Mà Trung-Tâm-Trưởng là ai?  Ở cấp Tỉnh là Tỉnh-Trưởng, ở cấp Quận là Quận-Trưởng.  Mà Tỉnh-Trưởng và Quận-Trưởng trong Khu [và cả trên toàn-quốc] th́ đều là sĩ-quan QLVNCH.  Nếu rủi có một cá-nhân thân-tín của ḿnh mà bị điểm xấu, có hại cho quân-nghiệp của đương-nhân, th́ ḿnh làm sao mà đỡ giùm?  Nhất là việc khiển-phạt các sĩ-quan quân-lực này lại xuất-phát từ nhận-xét, í-kiến, và đề-nghị của mấy viên-chức dân-sự kia!

Thế là Trung-Tướng Ngô Du bất-chấp “Huấn-Thị Điều-Hành” của Thủ-Tướng Chính-Phủ, cử một sĩ-quan quân-lực tín-cẩn, là Đại-Tá Nguyễn Hữu Mại, về Nha-Trang làm đại-diện cho Tư-Lệnh Quân-Khu II, bên cạnh Tổng-Thư-Kư, Trung-Tâm-Trưởng Trung-Tâm Thường-Trực Ủy-Ban Phụng-Hoàng, và Trung-Tâm-Trưởng Trung-Tâm Huấn-Luyện Phụng-Hoàng Quân-Khu II.

 

Đại-Tá Nguyễn Hữu Mại không được phía quân-sự cấp cho một quân-xa nào nên Đại-Tá Cao Xuân Hồng (CHT CSQG Khu II) cấp cho ông một chiếc xe Jeep Cảnh-Sát sơn hai màu lục/trắng [các giới-chức CSQG trong Ủy-Ban Phụng-Hoang đều dùng loại xe này] để tỏ thiện-chí với phía quân-nhân.

Và Đại-Tá Nguyễn Hữu Mại xen lấn vào các việc làm của các viên-chức dân-sự, rồi tự ḿnh đi thanh-tra các Trung-Tâm Phụng-Hoàng Tỉnh, Thị & Quận khắp Khu II.  Ông cũng kí tên trong một số công-văn & công-điện của Phụng-Hoàng.

 

Nói về công-văn & công-điện của Ủy-Ban Phụng-Hoàng Quân-Khu II, th́ v́ Phụng-Hoàng không được Trung-Ương quy-định việc khắc con dấu riêng cho ḿnh, nên mỗi khi Đại-Tá Cao Xuân Hồng, CHT/CSQG Khu II, nhân-danh Tổng-Thư-Kư Ủy-Ban Phụng-Hoàng Quân-Khu II mà kí thay Chủ-Tịch là viên tướng Tư-Lệnh Quân-Khu II, th́ dùng con dấu của Bộ Chỉ-Huy CSQG Khu II.

 

        Công-văn & công-điện do Đại-Tá Mại kí th́ lúc đầu cũng được đóng con dấu của Bộ Chỉ-Huy CSQG Khu II; nhưng sau vụ trung-tá quân-lực Nguyễn Văn Long [trong mấy tháng thay tôi, làm] Giám-Đốc Ngành Đặc-Biệt Khu II, lợi-dụng để kí chứng-thư giúp cho quân-nhân đào-ngũ cũng như thanh-niên đến tuổi quân-nhiệm tránh khỏi nhập-ngũ, nên Đại-Tá Hồng không cho Đại-Tá Mại dùng con dấu của Cảnh-Sát Quốc-Gia nữa.

 

Tuy thế, BCH CSQG Khu II vẫn chuyển đi các công-văn & công-điện do Đại-Tá Mại kí, chỉ có điều là các nơi nhận không thấy có con dấu kèm theo chữ kí của ông trên công-văn mà thôi.

 

*

 

Trong thời-gian ấy, một bản-đồ và danh-sách cập-nhật tổ-chức Ủy-Ban Phụng-Hoàng các cấp từ Trung-Ương được gửi đến các địa-phương, theo đó th́ Trưởng Ngành Đặc-Biệt cấp Khu không c̣n giữ một chức-vụ ǵ trong Ủy-Ban Phụng-Hoàng cấp Quân-Khu.

Nguyên trước đó, trong một đại-hội Phụng Hoàng tại Trung-Tâm Thường-Trực Trung-Ương [Bộ Tư-Lệnh CSQG], tôi là Trưởng Ngành Đặc-Biệt Khu II có chất-vấn viên phụ-tá của Trung-Tâm-Trưởng ở đó vài điểm trọng-iếu mà đương-nhân bị bí, nên ông ta sinh ác-cảm, đă âm-thầm xóa bỏ vai tṛ của Trưởng Ngành Đặc-Biệt trong Ủy-Ban Phụng-Hoàng các Quân-Khu [các Trưởng Ngành ĐB ở các Khu khác cùng bị nạn lây!]

 

Nhưng tại Vùng II th́ tôi là viên-chức CSQG đầu tiên bắt tay xây-đắp nền-móng cụ-thể cho “Kế-Hoạch và Ủy-Ban Phụng-Hoàng” ở đây.  Giám-Đốc/Chỉ-Huy-Trưởng CSQG, các cơ-quan bạn, các cố-vấn Phụng-Hoàng (từ thời viên-chức CIA qua thời sĩ-quan quân-lực Hoa-Kỳ) cần ý về Phụng-Hoàng th́ thường hỏi tôi.

Do đó, tôi có ít nhất là 3 buổi thuyết-tŕnh cho mỗi khóa đào-tạo nhân-sự tại Trung-Tâm Huấn-Luyện Phụng-Hoàng Quân-Khu II.  Các cố-vấn liên-quan đă mời tôi cùng dự với họ trong các cuộc hội-thảo và thanh-tra phối-hợp, và xem tôi là một “chuyên-viên” trong lănh-vực này.

 

*

Các CHIẾN-DỊCH Dragnet I và II

     

       Hồi đó, các đại-đơn-vị quân-sự Hoa-Kỳ, chủ-iếu là Sư-Đoàn I Không-Kỵ, có mở liên-tiếp mấy cuộc hành-quân quy-mô mệnh-danh “Dragnet” (lưới vét: mạng lưới bố ráp), Đợt I rồi Đợt II, tại các Quận có nhiều Việt-Cộng nhất trong Tỉnh B́nh-Định, mà kết-quả rất khả-quan.

       Mỗi khi thực-hiện hành-quân tại một vùng nào, họ thường nhờ phía Cảnh-Sát Đặc-Biệt cho mật-báo-viên vào trước, ḍ xét t́nh-h́nh, nên khi lực-lượng chính-thức tiến vào th́, ngoài các cuộc chạm súng, họ dễ phát-hiện cán+binh trà-trộn trong dân, do đó bắt được cán-bộ & cơ-sở của Việt-Cộng khá nhiều.

 

       V́ Kế-Hoạch “Phụng-Hoàng” đang được Việt-Nam Cộng-Ḥa cũng như các lực-lượng Đồng-Minh chú-trọng và tích-cực tham-ya, nên Sư-Đoàn I Không-Kỵ đă tổ-chức một buổi thuyết-tŕnh về kết-quả vô-hiệu-hóa hạ-tầng cơ-sở Việt-Cộng qua các cuộc hành-quân Dragnet nói trên, và mời Bộ Tư-Lệnh MAC-CORDS Quân-Khu II, từ Nha-Trang ra chủ-tŕ.

 

       Tư-Lệnh MAC-CORDS là Ô. John Paul Vann cử Đại-Tá Johnson là Cố-Vấn-Trưởng của “Phụng-Hoàng” Quân-Khu II ra đại-diện.  Tư-Lệnh Quân-Khu II cử Đại-Tá Nguyễn Hữu Mại, là đại-diện của Tư-Lệnh Quân-Khu bên cạnh “Phụng-Hoàng”, ra dự.  Trong lúc đó, Đại-Tá Cao Xuân Hồng, CHT CSQG Khu II, là Tổng-Thư-Kư của Ủy-Ban “Phụng-Hoàng” Quân-Khu II, là người thực-sự cầm-nắm Kế-Hoạch “Phụng-Hoàng” toàn Khu, đương-nhiên cũng ra tham-ya.  Và tôi, vừa là Giám-Đốc Cảnh-Sát Đặc-Biệt, cơ-quan chủ-lực về cả t́nh-báo lẫn hành-quân trong “Phụng-Hoàng”, vừa là Giảng-Sư Đặc-Biệt của Trung-Tâm Huấn-Luyện “Phụng-Hoàng” tại Quân-Khu II, cùng ra.

 

       Nội-bộ chúng tôi hồi đó có sự tṛng tréo lên nhau.  Nguyên do mỗi viên Tướng Vùng nh́n vào Cảnh-Sát với một con mắt khác nhau.

       Trung-Tướng Lữ Lan th́ quan-niệm rằng ḿnh là nhà-binh, ḿnh ở Pleiku là chốn núi rừng, mà c̣n để lại một nửa bộ-phận – là Bộ Tư-Lệnh Quân-Khu – đóng ở phố biển thùy-dương, huống ý Cảnh-Sát bên phía hành-chánh, dân-sự nên đă đồng-í cho Nha (sau này là Bộ Chỉ-Huy) CSQG Vùng II dời về Nha-Trang.

       Trung-Tướng Ngô Du, đến thay Trung-Tướng Lữ Lan, th́ muốn Cảnh-Sát ở đâu cũng được, nhưng phải nằm trong tay ḿnh.  Ông có thành-kiến đối với các cấp chỉ-huy dân-sự bên phía Cảnh-Sát Quốc-Gia, mà Đại-Tá Cao Xuân Hồng th́ là viên-chức chuyên-ngành, không phải quân-nhân.  Ông đưa Đại-Tá Nguyễn Hữu Mại qua đại-diện cho ông để “góp ư với “Phụng-Hoàng”, tức là ḍm-ngó CSQG Khu II.

       “Phụng-Hoàng” cấp Vùng/Khu, thực-tế chính là CHT CSQG cấp Vùng/Khu, có quyền đối với các cấp Hội-Viên ở Tỉnh và ở Quận dưới quyền, tức là có quyền đối với các Tiểu-Khu-Trưởng và Chi-Khu-Trưởng đều là quân-nhân ít nhất là về huấn-luyện, phối-hợp hoạt-động, và thanh-tra, là việc có thể dẫn đến biện-pháp thưởng-ít-mà-phạt-nhiều.

 

       Riêng trong dịp này, cả Đại-Tá Cao Xuân Hồng lẫn tôi đều được “Phụng-Hoàng” phía Mỹ mời ra Quy-Nhơn.

 

       Một điều lí-thú mà tôi không quên, là chuyện chỗ ngồi ở trên hàng ghế danh-dự dành cho quan-viên.

       Cả một hội-đường rộng lớn, toàn là sĩ-quan, đa-số là cấp chỉ-huy (thuộc các Sư-Đoàn, Liên-Đoàn, Trung-Đoàn), Hoa-Kỳ nhiều hơn Việt-Nam.  Không-khí nghiêm-trọng của một buổi họp nhà-binh.

       Phía Mỹ th́ dễ, v́ ở B́nh-Định, cấp Tỉnh và cấp Sư-Đoàn, họ đă sắp-xếp với nhau.  V́ biết Johnson, đại-diện Quân-Khu, là một đại-tá, nên họ chỉ đưa các cấp đại-tá đến dự, và hiển-nhiên xem Johnson là vị chủ-tọa về phía Hoa- Kỳ.  Nhưng v́ tôn-trọng chủ nhà, Mỹ để cho viên đại-tá Tỉnh-Trưởng sở-tại đứng ra tiếp-đón quan-khách Việt-Nam, trong đó mặc-nhiên sẽ có một vị là đồng-chủ-tọa.

       Trong số các viên đại-tá Việt-Nam, từ Sư-Đoàn 22 Bộ-Binh đến các binh-chủng khác nhau, rơ-ràng Đại-Tá Nguyễn Hữu Mại là đại-diện Tư-Lệnh Quân-Khu bên cạnh “Phụng-Hoàng”  Quân-Khu, cao hơn Tỉnh-Trưởng.  Mà Tỉnh-Trưởng th́ chỉ là Chủ-Tịch Ủy-Ban “Phụng-Hoàng” cấp Tỉnh; c̣n Đại-Tá Cao Xuân Hồng th́ là Tổng-Thư-Kư Ủy-Ban “Phụng-Hoàng” cấp Quân-Khu, cũng là cao hơn cấp Tỉnh.

       Riêng tôi th́ mặc dân-phục, nên tuy không tiện so-sánh cấp-bậc với ai, nhưng v́ “Phụng-Hoàng” phía Mỹ chỉ biết Thiếu-Tá Phan Quang Nghiệp là Chánh-Sở trong toàn Tỉnh, mà tôi th́ là Giám-Đốc trên toàn Quân-Khu, của Ngành Cảnh-Sát Đặc-Biệt là cơ-quan chủ-iếu về phía Việt-Nam đối với Kế-Hoạch “Phụng-Hoàng” (Hoa-Kỳ gọi là Phoenix), lại có cố-vấn là CIA và thấy Đại-Tá Johnson đi sát với tôi, nên họ tỏ ra rất nể-nang tôi.

 

       Trong cảnh lúng-túng đó, cả chục đại-tá Mỹ+Việt tự-động chọn đứng mỗi người vào trước một ghế danh-dự trên hàng ghế đầu, chừa ra hai ghế đồng-chủ-tọa chính yữa, dành cho Đại-Tá Johnson và... tôi, một viên-chức Cảnh-Sát, dân-sự, thay v́ Đại-Tá quân-lực Nguyễn Hữu Mại đại-diện của Trung-Tướng Ngô Du.

 

LÊ XUÂN NHUẬN

Cảnh-Sát-Hóa